Van Young Professional tot CEO
Leestijd: 8 minuten
In dit interview gaan Annet Herfkens (trainee Talent Program) en Tino Faulhaber (directeur Young Colfield) in gesprek met Johan van den Neste de CEO van Univé over leiderschap, Gravitas en over wat bloemen en vlinders met persoonlijke ontwikkeling te maken hebben.
Veel jonge professionals voelen de druk om snel stappen te zetten. De juiste baan. De juiste organisatie. De juiste carrièrekeuzes. Alsof je al vroeg moet weten waar je uiteindelijk uitkomt.
Johan van den Neste kijkt daar anders naar.
Op zijn 57e staat hij aan het roer van Univé. Toch zegt hij niet dat hij zijn bestemming jaren geleden al kende. Integendeel.
"Ik werk nu eindelijk op de plek waar ik thuis hoor."
Misschien is dat juist wat deze uitspraak zo interessant maakt. Niet omdat Johan CEO is geworden, maar omdat hij laat zien dat het gevoel op je plek te zitten niet iets is wat je aan het begin van je carrière hoeft te hebben uitgevonden.
Een loopbaan is geen rechte lijn. Het is een zoektocht waarin nieuwsgierigheid, persoonlijke groei en de bereidheid om jezelf telkens opnieuw uit te vinden minstens zo belangrijk zijn als ambitie. Dat begon voor Johan niet in een bestuurskamer, het begon als trainee in de postkamer.
"Als jonge professional zag ik al snel dat kennis alleen niet voldoende is. Je kunt nog zo hoogopgeleid zijn, uiteindelijk werk je samen met mensen met andere ervaringen, achtergronden en perspectieven. Durf als een spons te leren. Probeer te begrijpen hoe dingen werken."
Die nieuwsgierigheid vormt nog altijd de rode draad in zijn loopbaan. Niet alleen richting collega's, maar ook richting nieuwe vakgebieden.
Het moment van 'gravitas'
Als je terugkijkt op je loopbaan, is er dan een moment geweest waarop jouw kijk op leiderschap echt veranderde?
"Ja, absoluut. Dat was ongeveer twee jaar nadat ik voorzitter was geworden van het schade- en herverzekeringsbedrijf. We hadden mooie resultaten geboekt, de organisatie groeide en tijdens mijn beoordelingsgesprek waren de commissarissen eigenlijk heel tevreden. Maar aan het einde van het gesprek zeiden ze ineens: 'We zouden eigenlijk willen dat je aan je gravitas gaat werken.' Ik had eerlijk gezegd geen idee wat ze bedoelden.’’
Het woord 'gravitas' klinkt misschien wat ouderwets. Johan vindt dat zelf eigenlijk ook. Juist daarom besloot hij niet te gokken wat ermee bedoeld werd.
"Ik heb de voorzitter van de Raad van Commissarissen gevraagd of we er eens rustig over konden praten. Ik wilde begrijpen wat hij mij eigenlijk probeerde mee te geven."
Tot zijn verrassing kreeg hij geen lijst met verbeterpunten.
In plaats daarvan vertelde de voorzitter zijn eigen verhaal.
"Hij vertelde hoe hij zelf, afkomstig uiteen hardwerkend gezin ook ooit onder aan de ladder is begonnen en vanuit daar stap voor stap in directieteams terechtkwam. Hoe hij zich daar aanvankelijk niet op zijn plek voelde en dacht dat hij zich vooral moest bewijzen door nóg harder te werken en te presteren."
Dat verhaal maakte indruk.
"Op een gegeven moment vertelde hij hoe hij bekendstond als 'de schademan'. Voor iedere vraag over schadeverzekeringen werd hij erbij gehaald. Tot hij dacht: zien mensen mij nou alleen nog maar als expert op dat ene onderwerp?"
Zijn oplossing was opvallend eenvoudig.
"Hij besloot een jaar lang geen antwoorden meer te geven op vragen over schade. In plaats daarvan ging hij zich verdiepen in andere vakgebieden. Niet om meteen overal iets van te vinden, maar juist door vragen te stellen."
Voor Johan viel op dat moment het kwartje.
"Toen dacht ik: wat jij mij eigenlijk gunt, is dat ik niet overal hoef te laten zien hoe goed ik ben in schadeverzekeringen. Daar had ik mijn sporen al verdiend. Je zegt eigenlijk: ga jezelf verbreden. Dat gesprek heeft mijn manier van kijken naar leiderschap volledig veranderd."
Persoonlijke ontwikkeling als CEO
Hoe kijk jij naar persoonlijke ontwikkeling en hoe is dat zich verder gaan vormen op het moment dat je je huidige functie ging vervullen?
"Voor mij begon het juist opnieuw."
Na het gesprek over gravitas besloot Johan bewust een nieuw ontwikkelpad voor zichzelf uit te stippelen.
"Ik heb mezelf een jaar gegeven om me volledig te verdiepen in duurzaamheid. Eerlijk gezegd was ik daar daarvoor helemaal niet zo mee bezig. Ik dacht: dat is zo'n groot onderwerp, dat lossen anderen wel op. Maar juist daarom wilde ik begrijpen wat er werkelijk speelde."
Hij volgde internationale leiderschapsprogramma's en verdiepte zich steeds meer in maatschappelijke ontwikkelingen buiten zijn eigen vakgebied.
"Ik ben ook een programma gaan volgen waarin je leert om veel verder vooruit te kijken. Niet alleen naar de vraag wat er vandaag gebeurt, maar vooral: hoe zou de wereld er over tien of twintig jaar uit kunnen zien? Wat betekent dat voor organisaties? En vervolgens: wat betekent dat voor mijn eigen rol?"
Maar de grootste verandering zat ergens anders.
"Ik ben rustiger geworden. Ik ben kalmer geworden in de boardroom. Ik hoef niet overal als eerste iets van te vinden. Ik stel tegenwoordig veel vaker vragen. Ik luister meer."
Volgens Johan is nieuwsgierigheid misschien wel de belangrijkste eigenschap van een leider.
"Op het moment dat je denkt dat je alles weet, stopt je ontwikkeling."
De kracht van relaties
Als je terugkijkt op jouw loopbaan, welke lessen hebben je het meest gevormd?
"Ik heb ontzettend veel geleerd van mijn eerste leidinggevenden bij Allianz. Ik noem ze nog steeds mijn leermeesters, en we hebben nog steeds contact."
De belangrijkste les die hij van hen meekreeg, heeft niets met strategie of financiën te maken.
"Heb gevoel voor relaties. Intern én extern. Die woorden zijn me altijd bijgebleven."
Volgens Johan zijn relaties vrijwel altijd wederkerig.
"Als leider kun je een machtspositie hebben. Je kunt een discussie winnen. Je kunt iemand overrulen. Maar besef altijd dat relaties twee kanten op werken. Leiderschap draait uiteindelijk niet om hiërarchie. Het draait om verbinding."
En juist daarin ziet hij misschien wel de grootste verandering ten opzichte van vroeger.
"Je kunt als leider nog zulke goede inhoudelijke ideeën hebben. Als mensen je niet vertrouwen, krijg je ze nooit in beweging."
Voor Johan begint leiderschap daarom niet met visie. Maar met de manier waarop je met mensen omgaat.
Leiderschap vraagt om moed
Denk je dat de wereld van vandaag andere kwaliteiten vraagt van leiders dan vroeger?
"Ja, dat denk ik echt. En eigenlijk begon dat inzicht tijdens een internationaal leiderschapsprogramma dat ik volgde."
"Daar werd een vraag gesteld die me nog steeds bezighoudt. We keken naar het klassieke profiel van een CEO. Dat profiel is jarenlang gevormd door controle. Risico's beheersen. Maximale resultaten behalen met minimale middelen. Heel rationeel en analytisch. Er werd zelfs gezegd: veel bestuurders zijn eigenlijk vooral heel gecontroleerd."
Maar volgens Johan is de wereld fundamenteel veranderd.
"De vraagstukken waar we nu voor staan, gaan niet meer alleen over winst of efficiëntie. Ze gaan over klimaat, digitalisering, ongelijkheid, vertrouwen en maatschappelijke verantwoordelijkheid."
Daar hoort volgens hem een ander type leider bij.
"We hebben leiders nodig die niet alleen gecontroleerd zijn, maar ook moedig."
"Dat sprak me meteen aan. Want moed betekent niet dat je roekeloos bent. Het betekent dat je verantwoordelijkheid durft te nemen voor de impact van je besluiten."
"Niet alleen vragen: wat levert dit op? Maar ook: wat betekent dit voor mensen? Voor de samenleving? Voor toekomstige generaties?"
"Voor mij veranderde leiderschap vanaf dat moment. Niet langer alleen risico's minimaliseren, maar juist durven bewegen richting de toekomst."
Waarom diversiteit leidt tot betere besluiten
Welke kwaliteiten hebben leiders volgens jou vandaag nodig?
"De beste besluitvorming ontstaat bijna nooit alleen."
Hij maakt één uitzondering.
"Alleen tijdens een echte crisis, wanneer je onmiddellijk moet handelen."
Voor alle andere situaties gelooft hij heilig in groepsbesluitvorming.
"Maar dan wel groepen waarin verschillen aanwezig zijn. Verschillende leeftijden, verschillende achtergronden, verschillende perspectieven. Ik ben daarom bewust bezig om meer verschillende stemmen aan tafel te brengen."
"Ik zoek geen fris-kijkers. Ik zoek fris-doeners. Fris-kijkers zijn mensen die vanaf de zijlijn kunnen aanwijzen wat er beter moet. Fris-doeners stappen zelf naar voren. Die nemen verantwoordelijkheid. Die helpen mee om verandering daadwerkelijk mogelijk te maken."
Volgens Johan is dat precies waar leiderschap de komende jaren om zal draaien.
Niet om de slimste persoon in de ruimte te zijn.
Maar om een omgeving te creëren waarin verschillende mensen samen tot betere besluiten komen.
AI, onzekerheid en menswaardig leiderschap
We leven in een tijd waarin AI, data en digitalisering organisaties fundamenteel veranderen. Denk je dat dit ook iets vraagt van de nieuwe generatie leiders?
"Absoluut. Maar tegelijkertijd denk ik ook dat verandering van alle tijden is."
"Toen internet opkwam, dachten we ook dat ontzettend veel banen zouden verdwijnen. Dat gebeurde deels ook, maar tegelijkertijd ontstonden er weer nieuwe beroepen."
Toch zit zijn grootste zorg ergens anders.
"Wat mij vooral bezighoudt, is niet de technologie zelf. Het zijn de vragen die daardoor ontstaan."
"Hoe zorgen we ervoor dat algoritmes niet discrimineren? Hoe weten we dat de data waarop AI is gebaseerd betrouwbaar is? Hoe beschermen we onze organisaties tegen cyberaanvallen? En hoe zorgen we ervoor dat mensen de kennis blijven ontwikkelen die straks misschien niet meer vanzelfsprekend is?"
Als CEO ervaart hij die spanning dagelijks.
"Ik ben ontzettend enthousiast over alle mogelijkheden die AI biedt. Maar tegelijkertijd voel ik ook de verantwoordelijkheid voor de risico's."
Juist daarom gelooft hij dat organisaties nu andere leiders nodig hebben.
"Leiders die nieuwsgierig blijven. Leiders die niet bang zijn om toe te geven dat ze het antwoord nog niet hebben, want eerlijk gezegd heb ik dat antwoord ook niet altijd."
Binnen Univé noemt hij dat menswaardig leiderschap.
"AI is overal. De vraag is niet óf het komt. De vraag is hoe je menselijkheid blijft organiseren."
"Technologie moet ons helpen, maar mag nooit het menselijke vervangen. Vertrouwen, verbinding en toegankelijkheid moeten altijd overeind blijven."
De lessen voor jonge professionals
Als je terugkijkt op jezelf als trainee, welke lessen zou je jonge professionals vandaag willen meegeven?
"Ik zie veel jonge professionals die zichzelf enorm onder druk zetten, ze willen snel groeien, ze willen snel impact maken en vooral: ze willen alles tegelijk."
"Mijn eerste advies? Gooi die telefoon het raam uit."
"Vergelijk jezelf niet voortdurend met anderen. Op LinkedIn lijkt het alsof iedereen altijd promotie maakt, geweldige projecten doet en precies weet waar hij naartoe gaat, dat is niet de werkelijkheid."
Volgens Johan ontstaat ontwikkeling juist door geduld.
"Durf in de eerste jaren van je loopbaan in jezelf te investeren. Voel je niet te beroerd om een paar maanden schades te behandelen, voel je niet te beroerd om een paar weken mee te draaien op een postkamer. Juist daar leer je hoe een organisatie écht werkt."
"Je gaat samenwerken met mensen die heel anders denken dan jij, probeer als een spons te zijn. Want uiteindelijk word je geen betere leider door alleen boeken te lezen. Je wordt een betere leider door mensen te begrijpen."
Hardlopen als leiderschapsinstrument
We delen allebei een passie voor hardlopen. Bij Young Colfield geloven we ook sterk in fysieke gezondheid als basis voor persoonlijke ontwikkeling. Hoe belangrijk is dat voor jou als leider?
"Heel belangrijk. Maar niet alleen vanwege de fysieke kant. Voor mij is hardlopen minstens zo belangrijk voor mijn hoofd."
Hij krijgt regelmatig dezelfde vraag.
"Hoe vind jij tijd om naast zo'n drukke baan ook nog te sporten?"
"Dan zeg ik meestal dat mensen de verkeerde vraag stellen. Ze kunnen beter de vraag stellen: Wat doe jij om die baan überhaupt goed te kunnen uitvoeren?"
"Voor mij is hardlopen geen hobby of luxe. Het is een voorwaarde. Tijdens het lopen wordt mijn hoofd leeg. Er zijn stukken waarin ik achteraf niet eens meer weet waar ik aan gedacht heb. Juist dan ontstaan vaak de beste ideeën."
"Ik heb ook geprobeerd te mediteren. Maar hardlopen werkt voor mij gewoon beter."
Voor Johan is het niet alleen een fysiek moment, maar ook een manier om mentaal en persoonlijk in balans te blijven.
"Ik probeer mezelf ook op andere manieren te blijven voeden. Samen met vrienden bezoek ik concerten, tentoonstellingen en andere culturele activiteiten. Juist door af en toe uit je dagelijkse omgeving te stappen, ga je anders kijken. Eigenlijk draait het steeds om hetzelfde: nieuwsgierig blijven."
Tijdens het gesprek vertelt Johan vervolgens een verhaal dat hem nog altijd bezighoudt. Niet uit een bestuurskamer, maar van zijn hardlooptrainer.
"Tijdens een training zei hij ineens: 'Soms zie je mensen achter vlinders aan rennen.' Ik moest lachen. Toen zei hij: 'Wij doen dat hier niet. Wij zaaien bloemen.'"
"Want als je bloemen zaait, komen de vlinders vanzelf."
"Voor mij gaat dat helemaal niet over hardlopen. Het gaat over persoonlijke ontwikkeling. Investeer eerst in jezelf. Bouw kennis op. Doe ervaring op. Ontwikkel jezelf. De resultaten volgen later vanzelf."
Volgens Johan gunnen veel jonge professionals zichzelf die tijd niet meer.
"We willen tegenwoordig alles meteen. Maar de mensen die bereid zijn eerst in zichzelf te investeren, zijn vaak degenen die later echt gaan floreren."
Zijn droom voor Univé
Als je vooruitkijkt, heb je dan nog een droom? Wat zou je uiteindelijk willen nalaten?
"Ik ben ervan overtuigd dat er ontzettend veel toekomst zit in het coöperatieve model. Ik hoop dat we een organisatie worden die nieuwsgierig blijft, meer van buiten naar binnen kijkt en ruimte geeft aan verschillende perspectieven. Een organisatie waarin mensen eigenaarschap nemen en waarin vertrouwen en menselijkheid centraal staan."
En je eigen rol?
"Ik hoef niet altijd degene te zijn die vooraan staat. Als ik over een aantal jaar mensen verder heb kunnen helpen, zoals mijn eigen leermeesters dat ooit bij mij deden, dan is dat misschien wel het mooiste wat je kunt nalaten."
Zijn boodschap aan de volgende generatie
Als je jonge professionals één boodschap zou mogen meegeven, welke zou dat zijn?
"Blijf nieuwsgierig. Blijf jezelf ontwikkelen. Investeer in relaties en gun jezelf de tijd."
"Veel jonge professionals denken dat ze al vroeg moeten weten waar ze uiteindelijk thuishoren. Mijn eigen loopbaan laat juist zien dat dat helemaal niet hoeft."
Aan het begin van dit gesprek zei Johan:
"Ik werk nu eindelijk op de plek waar ik thuis hoor."
Misschien is dat wel de belangrijkste les van zijn verhaal.
Je hoeft vandaag nog niet precies te weten waar je uiteindelijk uitkomt. Blijf investeren in jezelf, blijf nieuwsgierig en vertrouw erop dat de rest vanzelf volgt.
.jpg)
