Case-studies

In gesprek met: Roos Vermeij, directeur LLO-Katalysator, over leiderschap met impact

In dit interview spreken Tino (Directeur bij Young Colfield) en Gwen (Young Professional bij Young Colfield) met Roos Vermeij, directeur van de LLO-Katalysator.

Terwijl veel bestuurders terugkijken op een carrière vol strategische stappen, lijkt Roos Vermeij haar loopbaan eerder te zien als een zoektocht naar impact. Van politiek adviseur tot Tweede Kamerlid, van toezichthouder tot directeur van de LLO-Katalysator: niet carrière maken stond centraal, maar de vraag waar zij daadwerkelijk verandering kon realiseren.  

''Wat voeg ik nou eigenlijk toe aan verandering, echte verandering?''. De vraag die Vermeij haarzelf stelt en de rode draad lijkt in haar gehele carrière. Ze was al vrij jong politiek actief en dacht ''Er moeten een aantal dingen hier wel eerlijker verdeeld gaan worden. Dus de wereld een plekje rechtvaardiger achterlaten zou ik wel heel erg fijn vinden''.  

Het verklaart waarom zij rollen en posities heeft bekleed die bijna als uitstapjes kunnen worden gezien, maar voor haar wel degelijk betekenisvol waren. De carrière van Vermeij, was naast ambitie een voortdurende zoektocht naar zingeving.  

Tijdens het gesprek deelt Vermeij drie – toegegeven, eigenlijk vier - momenten die haar kijk op leiderschap sterk hebben gevormd.  

Het belang van vertrouwen geven

"Mijn eerste les gaf me een nieuwe visie op leiderschap. Ik was destijds assistent van een minister die een heel duidelijke opvatting had over vrouwelijk leiderschap. Goed leiderschap was in haar ogen bijna Thatcheriaans: stevig, afstandelijk en vooral niet te persoonlijk. Toen ik later zelf thuis werd geïnterviewd op Internationale Vrouwendag, wilde ik vertellen over het combineren van een baan en een gezin. Mijn dochter hing tijdens het gesprek vrolijk aan mijn been. Ik kreeg toen het advies dat dít niet goed zou zijn voor mijn carrière. Dat kwam natuurlijk vanuit een betrokken plek, maar het contrast kon voor mij niet groter zijn. Het interview was superleuk en gaf me een openbaring: als ik leiding ga geven, wil ik dit anders doen. Menselijker, toegankelijker en met meer ruimte voor kwetsbaarheid."

Keuzes maken

De tweede les gaat over het vertrouwen hebben in je eigen overtuiging. Gedurende haar tijd in de Tweede Kamer zette zij zich in voor een verhoging van het minimumjeugdloon. ''Dit zat toendertijd behoorlijk op slot. Want als je dat gaat veranderen, gaan jongeren werken in plaats van naar school, zo was de overtuiging. Maar de jongeren die op 21-jarige leeftijd al klaar waren met hun opleiding, konden eigenlijk helemaal niet rondkomen van dat wettelijk jeugdloon. Een akkoord dat al veertig jaar vaststond en rapporten van instanties zoals het planbureau moesten echt worden losgewrikt. Er was een maatschappelijke beweging gaande en de werkelijkheid verandert. Ik geloofde sterk dat de oude oplossing niet meer paste bij de nieuwe omstandigheden. Dus zette ik door en is het erdoorheen gekomen''.

De les die Vermeij hieruit lijkt te hebben gehaald: leiderschap is ook doorzetten. Ik geloof daarin en dus doe ik er alles aan om dat te doorbreken.


Tegen de stroom in bewegen

Als wethouder in Rotterdam, met een enorme hoeveelheid dossiers op haar bureau, leerde ze haar derde waardevolle leiderschapsles: dingen tegen de stroom in doen. ''Vrijwel alles leek belangrijk toen ik hier startte, maar juist het kiezen hielp om een visie aan de man te kunnen brengen. Ik probeerde niet alles te doen maar koos heel gericht waar ik het verschil wilde maken. Het was post-corona dus ik was bezig met het mkb en panden aankopen in plaats van verkopen. Andere dingen moesten dus wachten. Dit vond ik wel spannend want toen ik dit aankondigde zag ik mensen wel ongelukkig kijken. Maar na twee weken kwamen mensen al bij me terug en vertelden me dat ze blij waren met het feit dat ik keuzes had gemaakt. Óók de mensen die ik pijn had gedaan, want mijn keuzes brachten ook duidelijkheid. En dat bleek waardevoller dan ik van tevoren had gedacht. Mensen wisten waar ze aan toe waren en waar de energie naartoe moest.''

Durven stoppen wanneer je zelf niet langer de juiste persoon bent om verandering mogelijk te maken.

De moeilijkste les in leiderschap? Dat is stoppen wanneer het niet werkt. Stoppen nog vóórdat je hebt kunnen neerzetten waar je voor kwam. ''Toen ik als toezichthouder bij de publieke omroep startte, bleken de problemen vele malen groter dan gedacht. Juist daar leerde ik hoe bepalend cultuur is. Er werd van alles in mijn karretje gegooid. Ik vroeg mezelf af: wat is hier de cultuur eigenlijk? Door eerlijk te kijken naar de organisatie en de keuzes in het verleden, zag ik geen andere optie om de omroep een nieuw begin te geven – zonder mij. Dus hebben we besloten om op te stappen. Dat was een ontzettend moeilijke beslissing, maar we waren onderdeel van het probleem geworden. Leiderschap betekent soms juist ruimte maken voor anderen, wanneer jij niet langer de juiste persoon bent om de verandering mogelijk te maken.

Visie op modern leiderschap

Alles bij elkaar kunnen we concluderen dat Vermeijs belangrijkste principe vertrouwen geven is. Leiderschap wordt steeds complexer. Organisaties veranderen sneller, maatschappelijke verwachtingen nemen toe en mensen hebben meer behoefte aan autonomie en ontwikkeling. Juist daarom gelooft zij in leiders die niet overal bovenop zitten.  

Ze ziet haar rol als een die vooral bestaat om ruimte te creëren waar anderen in kunnen groeien. ''En als het dan een keertje fout gaat: no problem. Ik heb je rug''. Tegelijkertijd benadrukt ze dat vertrouwen geen vrijblijvend begrip is. ''Ruimte krijgen betekent ook verantwoordelijkheid nemen. Als de kans zich voordoet, moet je er wel in stappen''.

Daarnaast speelt cultuur volgens Vermeij een cruciale rol. In vrijwel iedere organisatie waar zij actief is geweest, ontdekte ze dat cultuur vaak belangrijker is dan strategie. ''Je kunt als bestuurder binnenkomen met allemaal ideeën, maar als je geen oog hebt voor de cultuur van een organisatie, wordt veranderen vrijwel onmogelijk''.

Voor toekomstige leiders ligt daar volgens haar dan ook een belangrijke opdracht: niet alleen kijken naar resultaten, maar ook naar de omgeving waarin mensen samenwerken.

Een boodschap aan jonge professionals

Aan jonge professionals geeft Vermeij een opvallend advies mee. Ze ziet een generatie die maatschappelijk betrokken, kritisch en bewust is. Eigenschappen die ze enorm waardeert. Tegelijkertijd ziet ze ook dat veel jonge mensen alles tegelijk belangrijk vinden en daardoor soms moeite hebben met kiezen.

''Stap er een beetje naïef in en ga ervoor. Het hoeft niet altijd volledig uitgedacht te zijn van tevoren. Juist door dingen te doen, te experimenteren en onderweg te leren ontstaat ontwikkeling''. Ze noemt dit: een klein beetje jaren 90-mentaliteit. ''Niet omdat vroeger alles beter was, maar omdat die generatie soms makkelijker ergens volledig voor ging zonder eindeloos alle scenario's af te wegen. Blijf kritisch. Blijf bewust van de wereld om je heen. Maar laat dat bewustzijn je niet tegenhouden''.  

En misschien zit daarin wel de belangrijkste les uit haar verhaal. Niet voortdurend nadenken over de perfecte carrièrestap, maar blijven zoeken naar de plek waar jij daadwerkelijk impact kunt maken. Dat is uiteindelijk de rode draad die door haar hele loopbaan loopt.